Αρχαία Ελληνικά Λυκείου (άγνωστο) - Δημοσθένους, "Κατά Ἀριστογείτονος Β΄" (26, 1-3)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο ρήτορας, έχοντας ήδη αποδείξει την ενοχή του Αριστογείτονα αναφορικά με την περιφρονητική του στάση απέναντι στους νόμους της πόλης, θίγει σε πολλά σημεία του λόγου αυτού, που αποτελεί δευτερολογία, άλλα θεωρητικότερα ζητήματα.

 

ΚΕΙΜΕΝΟ

Ὅτι μὲν τοίνυν καὶ ὀφείλει τῷ δημοσίῳ Ἀριστογείτων οὑτοσὶ καὶ οὐκ ἔστιν ἐπίτιμος, καὶ οἱ νόμοι διαρρήδην ἀπαγορεύουσιν μὴ ἐξεῖναι λέγειν τοῖς τοιούτοις, φανερῶς ἐπιδέδεικται, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι. δεῖ δ’ ὑμᾶς ἅπαντας μὲν ἀπείργειν καὶ κωλύειν τοὺς παρανομοῦντας, πολὺ δὲ μάλιστα τοὺς ἐν ταῖς ἀρχαῖς ὄντας καὶ τοὺς πολιτευομένους· διὰ γὰρ τούτους τὰ κοινὰ καὶ βλάπτεσθαι πέφυκεν, ἐὰν ὦσι φαῦλοι, καὶ τὰ μέγιστα πάλιν ὠφελεῖσθαι, ἐὰν ὦσιν ἐπιεικεῖς καὶ θέλωσιν ἐμμένειν τοῖς νόμοις. ὡς ἐὰν ἅπαξ δῶτε τοῖς ὑπὲρ τῶν κοινῶν ἐγχειροῦσί τι πράττειν τὸ παρανομεῖν καὶ καταφρονεῖν τῶν ὡρισμένων δικαίων, ἀναγκαῖόν ἐστιν ἅπαντας ἀπολαύειν τοὺς μετέχοντας τῆς πόλεως. ὥσπερ γὰρ τῶν ἐν ταῖς ναυσὶν ἁμαρτημάτων ἃ συμβαίνει περὶ τοὺς πλοῦς, ὅταν μὲν τῶν ναυτῶν τις ἁμάρτῃ, βραχεῖαν τὴν βλάβην ἤνεγκεν, ὅταν δ’ ὁ κυβερνήτης ἀποσφαλῇ, κοινὴν τὴν ἀτυχίαν ἅπασι τοῖς ἐμπλέουσι παρεσκεύασεν, ὡσαύτως τὰ μὲν τῶν ἰδιωτῶν ἁμαρτήματα οὐκ εἰς τὸ πλῆθος, εἰς δ’ αὐτοὺς ἤνεγκε τὰς βλάβας, τὰ δὲ τῶν ἀρχόντων καὶ πολιτευομένων εἰς ἅπαντας ἀφικνεῖται. 

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

ἐπίτιμος = ο έχων πολιτικά δικαιώματα

διαρρήδην = ρητά, κατηγορηματικά

ἀπείργω (+αιτ.) = παρεμποδίζω, απομακρύνω

πέφυκεν (απρόσ.) = είναι φυσικό, συμβαίνει

ἐπιεικής = δίκαιος, πρέπων, τίμιος

ἃπαξ = μία μόνο φορά

ἐγχειρέω -ῶ = επιχειρώ, αναλαμβάνω

δίδωμι + δτκ. + απαρ. = επιτρέπω, δίνω δικαίωμα σε κπ να...

ἀπολαύω = απολαμβάνω, έχω ωφέλεια από κτ

φέρω τήν βλάβην = προξενώ ζημιά

ἀποσφάλλω = σφάλλω, αποτυγχάνω 

ἰδιώτης = απλός πολίτης

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Ότι λοιπόν αυτός εδώ ο Αριστογείτων και χρωστάει στο δημόσιο και έχει χάσει τα πολιτικά του δικαιώματα, και οι νόμοι απαγορεύουν ρητά σε τέτοιους ανθρώπους να είναι δυνατό να παίρνουν το λόγο έχει φανερά αποδειχθεί, άνδρες Αθηναίοι. Και πρέπει όλοι εσείς ανεξαιρέτως να απομακρύνετε και να εμποδίζετε αυτούς που παραβιάζουν τους νόμους, και πολύ περισσότερο αυτούς που έχουν αναλάβει κάποιο αξίωμα και αυτούς που ασχολούνται με την πολιτική. Γιατί είναι φυσικό εξαιτίας τους να βλάπτεται το δημόσιο συμφέρον, αν είναι ανήθικοι, και πάλι να προσφέρονται τα μεγαλύτερα οφέλη, αν είναι δίκαιοι και θέλουν να μένουν προσηλωμένοι στους νόμους. Διότι, αν μια φορά δώσετε το δικαίωμα σε αυτούς που αναλαμβάνουν να κάνουν κάτι προς όφελος των δημοσίων πραγμάτων να παραβιάζουν τους νόμους και να περιφρονούν τους θεσπισμένους κανόνες δικαίου, αναγκαστικά όλοι όσοι συμμετέχουν στην πόλη θα ωφεληθούν. Και όπως ακριβώς αυτά από τα λάθη στα πλοία τα οποία συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, όταν κάποιος από τους ναύτες διαπράξει σφάλμα, μικρή ζημιά προξενεί, όταν όμως ο κυβερνήτης σφάλει, κοινή συμφορά προετοιμάζει σε όλους όσοι επιβαίνουν στο πλοίο, έτσι και τα λάθη των απλών πολιτών προκαλούν ζημιές όχι στους πολλούς αλλά στους ίδιους, ενώ εκείνα όσων ασκούν εξουσία και όσων ασχολούνται με την πολιτική επηρεάζουν όλους. 

 

 

©Πένη Αποστολοπούλου

 

Αρχαία Ελληνικά Λυκείου - Ασκήσεις για τους ονοματικούς τύπους του ρήματος

Εντοπίστε και χαρακτηρίστε συντακτικά τους ονοματικούς τύπους του ρήματος:

1. Οἱ ἄνδρες οἴοντοι δεῖν ἰέναι ὡπλισμένοι.
2. Ἔπεμψεν ἄνδρα εἰπεῖν ταῦτα.
3. Πάντες ὀλίγου δεῖν ἀπώλοντο.
4. Πάντες ὑμεῖς ὡς ἀπλῶς εἰπεῖν, γιγνώσκετε τἀληθῆ.
5. Ἀγησίλαος διά τό φιλόπονος εἶναι ἐθαυμάζετο.
6. Τοῖς πλουσίοις ἐγχωρεῖ τῶν ἀνθρώπων ὑβριστές εἶναι.
7. Τό ἀμαρτάνειν ἀνθρώπινόν ἐστι.
8. Οὐχ ἱκανός εἰμί φίλον ὡφελῆσαι.
9. Οἱ στρατιῶται ἤρξαντο τοῦ διαβαίνειν.
10. Τούτῷ διαφέρει ἄνήρ τῶν ἄλλων ζῴων, τῷ τιμῆς ὁρέγεσθαι.
11. Λύσανδρος ἁθροίσας τούς συμμάχους ἐκέλευσε βουλεύεσθαι περί τῶν αἰχμαλώτων.
12. Πολιτεία ἐστίν ἡ βουλευομένη περί ἁπάντων.
13.  Πείθου τοῖς νόμοις τοῖς ὑπό τῶν βασιλέων κειμένοις.
14. Οἱ βουλόμενοι στρατιῶται δύνανται οἲκαδε νῦν ἀπιέναι.
15. Πολλοί τῶν ἐνθάδε εἰρηκότων ἐπαινοῦσι τόν προσθέντα τῷ νόμῳ τόν λόγον τόνδε.
    
16. Ἡδέως δέ ταῦτα καί Ναυκλείδας, ἒφορος ὢν, ἢκουσεν.
17. Διά τί γιγνώσκων ὁ ἂνθρωπος τά κακά ὃτι κακά ἐστι, ὃμως αὐτά ποιεῖ;
18. Κῦρος ἃτε παῖς ὢν φιλόκαλος καί φιλότιμος ἣδετο τῇ στολῇ.
19. Οἱ πλεῖστοι ἡμῶν ὁλοφύρονται τάς ἐν τῇ νεότητι ἡδονάς ποθοῦντες καί ἀγανακτοῦσι ὡς μεγάλων τινῶν ἀπεστερημένοι.
20. Οἱ Λακεδαιμόνιοι προσβαλόντες τῇ πόλει αἱροῦσι κατά κράτος.
21. Ἑπτά ἡμέρας διετέλεσαν μαχόμενοι.
22. Καίπερ τούτων οὕτως ἐχόντων, ὅμως ἐρῶ πρός ὑμᾶς.
23. Ἐλθόντων τῶν πρέσβεων, μετά ταῦτα ἐβουλεύοντο.
24. Οἱ πεμφθέντες ὑπό Δαρείου τήν Ἑλλάδα πορθήσοντες ἀποβάντες εἰς Μαραθῶνα καί συμφοραῖς περιπεσόντες οἴχονται φεύγοντες ἐκ τῆς Ἑλλάδος.
25. Κατηγοροῦσί τινες ἡμῶν ὡς οὐκ ὀρθῶς βουλευομένων.
26. Ἀνίσταταί τις τοῦ Ξενοφῶντος κατηγορήσων.
27. Ἀναβαίνει οὖν Κῦρος λαβών Τισσαφέρνην ὡς φίλον.
28. Ἐπῆλθον βοῇ χρώμενοι.
29. Βοηθησάντων ὑμῶν, πόλιν προθύμως προσλήψεσθε.
30. Οὐκ ἒστιν ἡμῖν μή νικῶσι σωτηρία.
31. Ἂρξομαι ἀπό τῆς ἰατρικῆς λέγων.
32. Ἀπείρηκα βαδίζων καί τρέχων.
33. Ἀγησίλαος ἣδετο τιμώμενος ὑπό τῶν στρατιωτῶν.
34. Οἱ ἐμοί πρόγονοι οὐδέποτε ἐπαύσαντο τήν πατρίδαν εὐεργετοῦντες.
35. Πατρικός ἡμῖν φίλος τυγχάνεις ὢν.
36. Ἀθηναῖοι περιεώρων τήν χώραν ὑπό τῶν Μήδων πορθουμένην.
37. Τοῦτο οὐκ αἰσχύνομαι λέγων.
38. Δημοσθένης ἒχαιρεν ἀκούων ταῦτα.
39. Μένων ὁ Θετταλός δῆλος ἦν ἐπιθυμῶν πλουτεῖν ἰσχυρῶς.
40. Ὁ γελωτοποιός κλαίων ἐφαίνετο.

©Πένη Αποστολοπούλου

Αρχαία Ελληνικά Λυκείου - Ασκήσεις για τα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης

1)      Τονίζω σωστά τα ουσιαστικά:

ὁ θως, τοῦ θωος, τῶν θωων, τοῖς θωσι(ν)

τῷ Τρωι, τόν Τρωα, τῶν Τρωων

ἡ δρυς, την δρυν, τάς δρυς

ὁ συς, τῷ συι, ὦ συ

του μυος, οἱ μυες, τούς μυς

τῷ ἰχθυι, τόν ιχθυν, τούς ιχθυς

ὦ ἰσχυ, τῶν ἰσχυων, τάς ισχυς

τῇ γενεσει, τῶν γενεσεων

ὁ γραμματευς, τῷ γραμματει

ὦ κουρευ, οἱ κουρεις, τοῖς κουρευσι

ὁ βους, τόν βουν, τούς βους

ἡ γραυς, ὦ γραυ, αἱ γραες

ἡ φειδω, τῇ φειδοι, τήν φειδω

ἡ γλαυξ, τῆς γλαυκος, τῶν γλαυκων

ἡ σαρξ, τῇ σαρκι, αἱ σαρκες [ᾱ]

ἡ αἰξ, τήν αἰγα, ταῖς αἰξι

ὁ γυψ, τῶν γυπων, τούς γυπας [ῡ]

τῆς δεξιοτητος, τῇ δεξιοτητι, τῶν δεξιοτητων

τό οὐς, τῶν ὠτων, τοῖς ὠσι

τό φως, τῷ φωτι, τῶν φωτων

ὁ παις, τοῦ παιδος, ὦ παι, τῶν παιδων

ἡ δᾳς, τῶν δᾳδων, ταῖς δᾳσι

τό πυρ, τοῦ πυρος, τῶν πυρων, τοῖς πυροις

ὁ πελεκαν, τῷ πελεκανι, τόν πελεκανα

τοῦ παιανος, τοῖς παιασι, τούς παιανας

ἡ Ἐλευσις, τῆς Ἐλευσινος, τήν Ἐλευσινα

αἱ ὠδινες, τῶν ὠδινων, ταῖς ὠδισι(ν)

ἡ ἠως, τῆς ἠους, τήν ἠω

τῷ πατρι, ὦ πατερ, τοῖς πατρασι

ἡ θυγατηρ, τῆς θυγατρος, τῇ θυγατρι

ἡ Δημητηρ, τῆς Δημητρος, τῇ Δημητρι

ὦ μητερ, τῶν μητερων

ὦ Σωκρατες, ὦ Ἡρακλεις

τό τεμενος, τά τεμενη, τῶν τεμενων

του μεγεθους, τῷ μεγεθει, τοῖς μεγεθεσι

 

2)      Συμπληρώνω τα κενά με τις κατάλληλες καταλήξεις:

ὁ κόραξ	τοῦ κόρακ....	ὁ φύλαξ	τῶν φυλάκ....
ὁ χάλυψ	τῷ χάλυβ....	ὁ πίναξ	τοῖς πίνα....
ὁ Φρύξ	τοῦ Φρυγ....	ὁ Κύκλωψ	τοῖς Κύκλω....
ὁ τάπης	ὦ τάπ....	ἡ ἀσπίς	ταῖς ἀσπί....
ἡ πτέρυξ	αἱ πτέρυγ....	ἡ ταχύτης	τὰς ταχύτητ....
ἡ ποιότης	τῶν ποιοτήτ....	ἡ σάλπιγξ	τῆς σάλπιγγ....
ἡ διώρυξ	τῆς διώρυχ....	ὁ τέττιξ	τόν τέττιγ....

3)      Γράφω τη γενική ενικού των ουσιαστικών, σκεπτόμενος/-η τη μετεξέλιξή τους στη ν.ε.:

ὁ θώραξ		ὁ λάρυγξ
ὁ κῆρυξ		ὁ ἒρως
ἡ βαρύτης		ὁ σκνίψ
ὁ βήξ		ἡ μάστιξ
ἡ ἐλπίς [ῑ]		ἡ φλέψ
ἡ κηλίς [ῐ]		ἡ πλάξ
ὁ ὂνυξ		ὁ γέλως
ἡ λαμπάς		ἡ ἶρις
ἡ σειρήν		ἡ χλαμύς
ὁ αὐχήν		ὁ κρατήρ
ὁ παντοκράτωρ		ὁ ἀήρ

4)      Γράφω την ονομαστική πληθυντικού των ουσιαστικών, λαμβάνοντας υπόψη την ορθογραφία τους στη ν.ε.

ὁ τένων		ὁ δράκων
ὁ ἀνθών		ὁ κηδεμών
ὁ κανών		ὁ ἂξων
ἡ εἰκών		ὁ ξενών
ὁ ἀγών		ἡ χελιδών
ὁ ἀγκών		ὁ χιτών
ὁ Μακεδών		ὁ δαίμων

5)      Γράφω τις πλάγιες πτώσεις των ουσιαστικών στον αριθμό που βρίσκεται η ονομαστική τους:

ὁ ἣρως
ὁ κάνδυς
ἡ Ἐρινύς
ἡ πρᾶξις
ὁ βαφεύς
ὁ Δωριεύς
οἱ Πειραιεῖς
ἡ λεχώ
αἱ ἓλικες
οἱ στρόφιγγες
οἱ μύρμηκες
ἡ θρίξ [ῐ]
ἡ ἒρις
ὁ ὂρνις
ἡ Πάρνης
ὁ ἱμάς [ᾰ]
τό ὀδούς
ὁ Ξενοφῶν
τό δρᾶμα
οἱ θεράποντες
ὁ πυθμήν
οἱ μεγιστᾶνες
οἱ πυρῆνες
ἡ ῥίς
αἱ ἲνες
οἱ τέκτονες
οἱ κοιτῶνες
ὁ κηφήν
οἱ λιμένες
ὁ Ακαρνάν
οἱ δελφῖνες
οἱ άστέρες
ὁ φώρ
αἱ χεῖρες
ὁ φθείρ
οἱ νιπτῆρες
οἱ μάρτυρες
τό εὖρος
τά ἒθνη
ὁ Διομήδης
ὁ Σοφοκλῆς

6)      Γράφω την κλητική ενικού των ουσιαστικών:

ὁ στάχυς		ὁ ἱερευς
ἡ ὀφρύς		ἡ δρᾶσις
ὁ ὗς		ἡ ποίησις
ὁ βοῦς		ἡ πατρίς
ἡ ἠχώ		ἡ χάρις
ὁ λέων		ἡ κόρυς
ὁ ἐλέφας		ἡ τυραννίς
ὁ ἀνδριάς		ὁ πλακοῦς
ὁ Ἀγαμέμνων		ὁ παῖς
ἡ ἀηδών		ἡ τερηδών
ὁ γνώμων		ὁ πνεύμων
ὁ Ἓκτωρ		ὁ Ἰάσων [ᾱ]
ὁ αὐτοκράτωρ [ᾰ]		ὁ ἰχώρ
ἡ θυγατήρ		ὁ πράκτωρ [ᾱ]
ἡ γαστήρ		ἡ αἰδώς
ἡ Δημήτηρ		ὁ Ἱπποκράτης
ὁ ἀνήρ		ὁ Θεμιστοκλῆς
ὁ σωτήρ		ὁ νιπτήρ

7)      Συμπληρώνω τον πίνακα των ουδετέρων:

τό	τοῦ κρέως	τῷ	τά	τῶν κρεῶν	τοῖς
τό γῆρας	τοῦ	τῷ γῆρᾳ	-	-	-
		τῷ	τά γέρα	τῶν	τοῖς γέρασι
τό	τοῦ	τῷ πέρατι	τά	τῶν	τοῖς
τό κέρας	τοῦ και	τῷ και	τά και	τῶν και	τοῖς και
τό τέρας	τοῦ τέρατος	τῷ	τά τέρα	τῶν	τοῖς

 

©Πένη Αποστολοπούλου